નવી દિલ્હીઃ ભારતને રશિયાથી કાચા તેલ પર હવે પહેલાથી વધુ છૂટ મળી રહી છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયાથી તેલ ખરીદવા પર ભારત સહિત ઘણા દેશો માટે આકરા ટેરિફ લગાવ્યા છે. તેમ છતાં ભારતને રશિયાનું યૂરાલ ગ્રેડ તેલ હવે 3-4 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી સસ્તું મળી રહ્યું છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, રશિયાએ સપ્ટેમ્બર અને ઓક્ટોબરમાં લોડ થવા માટેના જહાજોના ભાવમાં વધુ ઘટાડો કર્યો છે. જુલાઈમાં ડિસ્કાઉન્ટ ફક્ત $1 હતું, જે હવે $2.5 થી ઉપર પહોંચી ગયું છે. બીજી તરફ, અમેરિકાથી આવતા તેલનો ભાવ બ્રેન્ટ ક્રૂડ કરતા લગભગ $3-5 પ્રતિ બેરલ વધારે છે. આ કારણે, રશિયન તેલ ખરીદવું ભારત માટે વધુ ફાયદાકારક સાબિત થઈ રહ્યું છે.
મોદી-પુતિનની મુલાકાતની અસર
શંઘાઈ સહયોગ સંગઠન (એસસીઓ) ની તાજેતરની બેઠકમાં પીએમ મોદી અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિન વચ્ચે આશરે 45 મિનિટ સુધી કારમાં વાતચીત થઈ. આ મુલાકાત ગુપ્ત અને પ્રભાવશાળી માનવામાં આવી રહી છે. પરંતુ આ વાતચીતનો વિષય જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. પરંતુ તેની સકારાત્મક અસર હેઠળ રશિયાએ ભારતને તેલ પર વધુ છૂટ આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. યુક્રેન યુદ્ધ બાદ ભારત રશિયા તેલનું સૌથી મોટું ગ્રાહક બની ગયું છે. આ વચ્ચે અમેરિકાના પ્રતિબંધ અને ટેરિફ છતાં ભારતે પોતાના રણનીતિક હિતોને પ્રાથમિકતા આપતા રશિયા સાથે સંબંધ મજબૂત બનાવ્યા છે.
રશિયન તેલ ખરીદવું સંપૂર્ણપણે કાયદેસર છે: ભારત
યુએસએ ભારત પર આરોપ લગાવ્યો છે કે તે ઓછી કિંમતે રશિયન તેલ ખરીદે છે, તેને શુદ્ધ કરે છે અને બજારમાં ઊંચા ભાવે વેચે છે, જેનાથી રશિયાના યુદ્ધ અર્થતંત્રને ટેકો મળે છે. વ્હાઇટ હાઉસના સલાહકાર પીટર નાવારોએ તેને યુદ્ધને પ્રોત્સાહન આપતું પગલું ગણાવ્યું. જવાબમાં, ભારતે સ્પષ્ટતા કરી છે કે રશિયન તેલ ખરીદવું સંપૂર્ણપણે કાયદેસર છે અને તેના પર કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો લાગુ પડતા નથી. કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ પુરીએ કહ્યું છે કે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાને કારણે, વૈશ્વિક તેલના ભાવ નિયંત્રણમાં રહ્યા, જેના કારણે ઘણા દેશોની અર્થવ્યવસ્થા સુરક્ષિત રહી.
ભારત-ચીન રશિયા ત્રિકોણ મજબૂત
ઓગસ્ટના અંતમાં ભારતે રશિયન તેલની ખરીદીમાં તેજી લાવી છે. પોર્ટ એજન્ટોના આંકડા જણાવે છે કે 27 ઓગસ્ટથી 1 સપ્ટેમ્બર વચ્ચે ભારતે 1.14 કરોડ બેરલ કાચું તેલ ખરીદ્યું, જેમાં અમેરિકા દ્વારા પ્રતિબંધિત જહાજોથી પણ તેલ સામેલ હતું. આ તેલને જહાજથી જહાજમાં ટ્રાન્સફર કરી ભારત લાવવામાં આવ્યું. રશિયાના પશ્ચિમી પોર્ટમાંથી નીકલનાર યુરાલ ગ્રેડ તેલ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત બની ગયું છે. સાથે ચીન પણ રશિયા પાસેથી મોટા પાયે તેલ ખરીદે છે. એસસીઓના મંચ પર ભારત અને ચીને પોતાના સહયોગને વધુ મજબૂત કરવાનો ઈરાદો વ્યક્ત કર્યો છે.
રશિયન ક્રૂડ ભારત માટે કેમ ફાયદાકારક છે?
યુરાલ્સ રશિયાનો એક મુખ્ય ક્રૂડ ઓઇલ બ્રાન્ડ છે, જે દેશના પશ્ચિમી બંદરો પરથી સમગ્ર વિશ્વમાં મોકલવામાં આવે છે. ચીન આ તેલનો સૌથી મોટો ખરીદદાર છે, જે પાઇપલાઇન અને ટેન્કર દ્વારા રશિયાથી મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરે છે. તે જ સમયે, ભારત પણ આ તકનો સંપૂર્ણ લાભ લઈ રહ્યું છે અને રશિયા પાસેથી સતત સસ્તું ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદી રહ્યું છે. હકીકતમાં, રશિયાનું ક્રૂડ ઓઇલ અમેરિકાની તુલનામાં ભારત માટે પ્રતિ બેરલ લગભગ 5 થી 7 ડોલર સસ્તું છે. આનાથી ભારતીય રિફાઇનરીઓનો ખર્ચ નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે, જે દેશની ઉર્જા જરૂરિયાતો અને આર્થિક હિતોની દ્રષ્ટિએ ફાયદાકારક છે. આ કારણોસર, ભારતે અમેરિકન દબાણને અવગણીને રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખ્યું છે અને બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધો વધુ મજબૂત બન્યા છે. આ નિર્ણય ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક હિતો માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.